Sænsk prinsessuterta


IMG_1528

Það er eiginlega skandall að ég, sem hef sænskan ríkisborgararétt (auk þess íslenska auðvitað), hafi ekki bloggað enn um sænsku prinsessutertuna! Hins vegar er varla hægt að velja betri dag en í dag, 17. júlí, til þess að birta uppskrift að hátíðartertu á síðunni minni. Í dag eigum við hjónin nefnilega 20 ára brúðkaupsafmæli! Fyrir tuttugu árum gekk ég upp að altarinu í Kópavogskirkju á þessum degi, þá nýorðin 21 árs, og gekk að eiga Elfar minn – mín stærstu gæfuspor í lífinu. ♥ Ég kíkti á færsluna sem ég skrifaði í fyrra á sama degi, hún er hér. Þá hafði ég sett inn uppskrift af dásamlega góðu naan-brauðunum. En það sem vakti athygli mína var yndislega veðrið sem var á sama tíma í fyrra, eitthvað annað en núna!

Ég held að flestir sem eitthvað þekkja til Svíþjóðar kannist við prinsessutertuna. Prinsessuterta er nokkurskonar þjóðar-hátíðarterta Svía. Við hinu ýmsu tímamót sem ber að fagna með tertuáti þá birtist sænska prinsessutertan í allskonar myndum. Sú hefðbundnasta er græna prinsessutertan með bleiku rósinni. Hún fæst í hverju einasta sænska bakaríi. Það er nefnilega afar algengt í Svíþjóð að prinsessutertan sé keypt tilbúin í bakaríum fremur en bökuð heima.

prinsesstarta

En prinsessuterturnar koma líka í ýmsum litum sem hæfa hverju tilefni. Bleikar og bláar fyrir skírnir, hvítar fyrir brúðaup, gular fyrir páskana og svo framvegis. Þessi prinsessuterta var til dæmis til sölu í öllum sænskum bakaríum þegar nýjasta sænska prinsessan, Estelle, var skírð fyrir ári síðan, „skírnarterta Estelle“ kallaðist hún:

estelle skírnarterta

Upprunalega uppskriftin af prinsessutertu kemur úr uppskriftabók frá 1948 eftir sænskan hússtjórnarkennara. Hún kenndi yfirstéttarstúlkum heimilisfræði, meðal annars þáverandi sænsku prinsessunum. Þær voru afar hrifnar af þessari tertu, þaðan kom nafnið.

Tertan er í raun afar einföld. Uppistaðan í henni er svampbotn, sulta (þó ekki alltaf – sumir Svíar telja það landráð að setja sultu í tertuna þar sem hún er ekki í upprunalegu uppskriftinni!), vanillukrem, rjómi og marsípan. Í Svíþjóð er hægt að kaupa þetta allt tilbúð og þá þarf bara að setja tertuna saman. Hér á Íslandi er í raun hægt að gera það líka nema að vanillukremið fæst ekki tilbúið. Það eru líka smá vandræði með tilbúna marsípalokið. Hér er hægt að kaupa tilbúið marsípanlok frá Odense ofan á tertuna en það er bara til í einum óspennandi drapplituðum lit. Í Svíþjóð er hægt að kaupa það grænt og bleikt eins og sést hérna:

marsipanlock í ICA

Það er lítið mál að baka svampbotninn og í raun er ekkert mál að búa til vanillukremið en það eru margir sem hræðast það. Það er alveg óþarfi, það þarf bara passa að það brenni ekki við, það getur gerst hratt þegar maður er til dæmis með spanhellur. Vanillukremið finnst mér sjúklega gott og það gerir prinsessutertuna svona góða. Svo er það bara þessi blanda, mjúkur svampbotn, hindberjasulta, vanillukrem, rjómi og marsípan, hún er einfaldlega svo konunglega góð! 🙂

sænsk prinsessuterta

Þegar við bjuggum í Stokkhólmi þá bjuggum við beint á móti bakaríi/kaffihúsi. Það besta sem Vilhjálmur minn vissi var að setjast niður á kaffihúsinu eftir leikskólann og fá að gæða sér á einni sneið af prinsessutertu. Stundum gerðum við það svona spari! 🙂 Þegar Vilhjálmur átti afmæli um daginn þá stóð prinsessuterta efst á hans óskalista fyrir afmælisveisluna. Ég kaupi oft tilbúna marsípanið í Svíþjóð og tek með mér heim en að þessu sinni átti ég það ekki til og keypti þetta ljósa sem fæst hér. Það er ekkert fallegt á litinn og hálfgegnsætt í þokkabót en það er bragðgott. Svo er auðvitað hægt að búa til sitt eigið marsípan, setja í það matarlit og fletja út – en þar dreg ég mörkin!

Uppskrift:

Svampbotn:

  • 3 egg
  • 2 dl sykur
  • 1 dl kartöflumjöl
  • 1 dl hveiti
  • 1 tsk lyftiduft

Ofninn hitaður í 175 gráður við undir- og yfirhita. Egg og sykur er þeytt saman þar til það verður létt og ljóst. Kartöflumjöli, hveiti og lyftidufti bætt varlega út í með sleikju. Deiginu er hellt í smurt smelluform (ca 22 cm) og bakað við 175 gráður í ca. 35 mínútur. Botninn er látinn kólna.

Á milli botnanna og ofan á tertuna: 

  • 1/2 líter rjómi
  • 150-200 g frosin hindber, afþýdd
  • vanillukrem
  • Odense marsipanlock

Vanillukrem:

2 eggjarauður
3 dl mjólk
3 msk sykur
1 msk kartöflumjöl
1 vanillusöng

Vanillustöngin klofin á lengdina, fræin skafin innan úr stönginni og þau sett í pott ásamt restinni af hráefnunum. Suðan er látin koma varlega upp og á meðan er stöðugt hrært í blöndunni með písk. Athugið að þegar kremið fer að þykkna þá gerist það fremur snöggt. Það þarf einnig að passa að kremið brenni ekki við botninn í pottinum á meðan suðan er að koma upp. Um leið og vanillukremið er orðið passlega þykkt (þannig að það haldist vel á kökubotni án þess að leka- ekki ósvipað hlaupi) er potturinn tekinn af hellunni og kreminu hellt í skál – látið kólna.

IMG_1387

Tertan sett saman:

Þegar hindberin hafa þiðnað eru þau maukuð saman með gaffli (hægt að bæta við 1 tsk af sykri). Gott er að sía frá svolítið af vökvanum þannig að kökubotninn verði ekki alltof blautur undan hindberjamaukinu. Svampkökubotninn er skorinn í þrennt. Ég nota svona sniðuga græju frá Íkea til þess að skurðurinn verði jafn:

4027323-origpic-806cdc

Hindberjamaukinu er smurt á fyrsta botninn. Þá er næsti botn settur á og vanillukreminu smurt yfir hann. Því næst er síðasti botninn lagður ofan á. Rjómanum er þá dreift yfir alla tertuna, þunnt lag á hliðarnar en mest ofan á botninn. Rjóminn er mótaður keilulaga þannig að mest sé af honum í miðjunni, það kemur fallegast út undir marsípaninu. Að lokum er marsípanið lagt varlega yfir alla tertuna og brotið snyrtilega inn á hliðarnar. Ég skar ræmu af marsípaninu, rúllaði þvi upp og lagði í kringum tertuna til að fela samskeytin. Að síðustu er örlitlum flórsykri sigtað yfir tertuna. Ég skrifaði töluna með gel-lit frá Wilton.

IMG_1422Langt frá því að vera bakarís-falleg en góð er hún! 🙂

Gullterta með vanillukremi og hindberjamauki


Amma bakar stundum köku sem hún kallar gulltertu. Það eru tveir svampbotnar bakaðir með marengs ofan á sem eru síðan lagðir saman með rjóma á milli. Mér hefur alltaf fundist þetta svo góð terta og hef verið að hugsa um það undanfarið að baka svipaða tertu. Ég ákvað að bæta við tveimur hráefnum sem eru afar sænsk, það er vanillukrem annars vegar og hindberjamauk hinsvegar. Vanillukrem og vanillusósur eru eiginlega uppstaðan í bakelsi hjá Svíum. Þessi svampbotn afar gómsætur og ekkert líkur svampbotnum sem hægt er að kaupa tilbúna. Það þarf að skipta honum í þrjá hluta en ég er ægilegur klaufi að skera beint! Það kom sér því vel að ég hafði keypt fyrir nokkru voða sniðugt og einfalt tæki til þess einmitt að skera tertubotna (í Íkea) og það þrælvirkaði. Mér fannst þessi terta ljúffeng og mér skilst að sama hafi átt við um þá sem nutu hennar með mér!

Uppskrift:

Svampbotn:

  • 3 egg
  • 2 dl sykur
  • 1 dl kartöflumjöl
  • 1 dl hveiti
  • 1 tsk lyftiduft

Hitið ofninn í 175 gráður. Þeytið saman egg og sykur þar til það verður létt og ljóst. Bætið við kartöflumjöli, hveiti og lyftidufti. Hellið deginu í smurt smelluform (ég notaði 20 cm form til að fá hæð í kökuna) og bakið við 175 gráður í ca. 35 mínútur. Látið botninn kólna og skiptið honum svo í þrjá hluta.

Vanillukrem:

Heimatilbúið vanillukrem á sænska vísu er hrikalega gott og til margvíslegra nota. Kremið er afar einfalt að búa til, það mikilvægasta er að láta það ekki sjóða eða brenna við botninn.

  • 2 eggjarauður
  • 3 dl mjólk
  • 3 msk sykur
  • 1 msk kartöflumjöl
  • 1 vanillustöng

Kljúfið vanillustöng í tvennt, skafið fræin innan úr og setjið í lítinn pott. Bætið í restinni af hráefnunum út í pottinn. Pískið stöðugt á meðan suðan kemur upp og kremið er að þykkna. Kremið má alls ekki sjóða og það þarf að passa að það brenni ekki við botninn. Þegar passlegri þykkt er náð (þannig að kremið sé hægt að setja á kökubotn án þess að það leki) er kreminu helt úr pottinum og það látið kólna. Þetta vanillukrem er hægt að nota á kökur, í tertur og í snúða svo eitthvað sé nefnt.

Hindberjamauk:

  • 3 dl hindber (afþýdd)
  • 2 msk flórsykur
  • 1 msk kartöflumjöl

Setjið öll hráefnin í pott á meðalhita og hrærið þar til að blandan er orðin að föstu mauki. Látið kólna.

Marengs:

  • 3 eggjahvítur
  • 1/2 tsk edik
  • 1/2 tsk salt
  • 1 dl sykur
  • +1 peli rjómi, þeyttur

Skiptið svampbotninum í þrjá hluta. Setjið vanillukremið á neðsta botninn og setjið miðjubotninn yfir. Ofan á hann er svo sett hindberjamaukið. Ofan á hindberjamaukið er settur þeyttur rjómi. Eggjahvíturnar eru þeyttar ásamt ediki og salti. Sykri bætt við smátt og smátt og þeytt þar til marengsinn er orðinn stífur. Efsti hluti svampbotnsins er lagður á ofnplötu með smjörpappír á og marengsinn er settur yfir botninn. Gerið toppa í marengsinn hér og þar. Bakið í ofni við 175 gráður í 8-10 mínútur eða þar til marengsinn hefur fengið smá lit. en hann á að vera mjúkur í miðjunni. Þegar marengsbotninn hefur kólnað er hann lagður ofan á tertuna. Þetta er terta sem er jafnvel enn betri daginn eftir.